Supervisie is een begeleidingsvorm waarin een professional tijd en ruimte krijgt om te reflecteren op zijn werk en op zichzelf daarin. Het is geen elitaire vorm voor een select gezelschap, maar een vrijplaats voor iedereen die met mensen werkt en zich wil laten raken. De waarde zit in het trage, zorgvuldige proces van reflectie.
In een telefoongesprek met een collega had ik het over het weerbarstige supervisie-ambacht. Hoe mooi en moeilijk het tegelijk is om supervisoren in opleiding zicht te laten krijgen op deze begeleidingsvorm. Toen zei ze: “Supervisie is toch een beetje het best bewaarde geheim in begeleidingsland.” Die opmerking bleef hangen. De Indiana Jones in mij werd wakker.
Op zoek naar de graal
Een best bewaard geheim impliceert een kostbaar artefact. Een heilige graal, een heilzaam middel waar veel mensen van zouden kunnen profiteren. Maar ook een genootschap van ingewijden die de integriteit ervan bewaren, verstopt op een plek in het volle zicht, zodat alleen wie er werkelijk naar zoekt de graal vindt.
Die graal is een oude, sjofele beker, verstopt tussen schalen vol klatergoud. Een beker die zijn waarde niet ontleent aan hoe mooi hij is, maar aan de wijsheid en de geschiedenis van wie eruit gedronken hebben. Misschien wel het beeld van die oude begeleidingsvorm: niet evidence-based volgens sommigen, uit de tijd volgens anderen, beproefd en zorgvuldig doordacht volgens mij. Een beker vol ervaringskennis, wijsheid en denken.
Het genootschap is een divers pluimage. De zuurpruim, de wijze, de hervormer, de stille kracht. Allemaal ingewijd in het geheim, in meer of mindere mate toegewijd aan het integer houden van deze mooie begeleidingsvorm. Verstopt op een plek in het volle zicht, altijd aanwezig maar niet altijd even zichtbaar. Hoe vaak moet je als supervisor niet uitleggen wat supervisie nou eigenlijk is? Wat het onderscheidt van andere begeleidingsvormen, wat de waarde is van dat trage proces, van al dat reflecteren?
Waarom een goed bewaard geheim?
In de films van Indiana Jones gaat er aan het eind altijd iets mis. Er zijn kapers op de kust met slechte bedoelingen, de grot stort in, de graal gaat voor altijd verloren. Goed bewaarde geheimen worden kennelijk niet voor niets in het geheim bewaard. Ze laten zich niet exploiteren of vercommercialiseren, niet inzetten voor oneigenlijke belangen.
Supervisie als het best bewaarde geheim klinkt daardoor bijna romantisch. Eens in zoveel tijd stuit een reiziger op de graal en wordt er verliefd op. Zij neemt anderen mee op reis en raakt na verloop van tijd ingewijd in de geheimen.
Supervisie als vrijplaats voor wie met mensen werkt
Elk jaar zie ik een nieuwe lichting studenten die het ambacht wil leren. Die de reis naar de grot maken, op zoek naar het geheim, verliefd geworden op dit vak. Er volgen gesprekken over wat wel en niet supervisie is, er wordt intensief geoefend met de didactische methodiek. En telkens is daar weer dat moment van de ontmoeting met de kern van het vak: een vrijplaats waarin tijd en ruimte worden genomen voor mensen die op zoek zijn naar betekenis in hun werk.
Juist niet een elitaire begeleidingsvorm voor een select gezelschap, maar verstopt in het volle zicht: voor mensen die met mensen werken, die zich laten raken en willen laten raken door de ander. Een plek om te leren, te falen, op te krabbelen, op adem te komen en tot nieuwe betekenis te komen. Een plek waar ruimte is voor de missie om op te komen voor kwetsbare mensen, en om na te denken hoe je dat zo goed mogelijk doet.
Heeft supervisie de toekomst? Jazeker. Misschien juist wel als het best bewaarde geheim. Lees ook waarom voor ons de kwaliteit van de werkrelatie het hart van supervisie is, en wat ik versta onder de kunst van het erop terugkomen.
Veelgestelde vragen
Wat is supervisie?
Supervisie is een begeleidingsvorm waarin een professional onder leiding van een supervisor reflecteert op zijn werk en op zijn eigen aandeel daarin. Het is een vrijplaats om te leren, te falen, op adem te komen en tot nieuwe betekenis te komen in je werk.
Wat is het verschil tussen supervisie en andere begeleidingsvormen?
Anders dan coaching of training richt supervisie zich op een traag, zorgvuldig proces van reflectie op de professional zelf. Het gaat niet om snelle oplossingen, maar om het verdiepen van inzicht in hoe jij werkt en wat je werk met je doet.
Heeft supervisie nog toekomst?
Zeker. Juist in een tijd van korter en sneller blijft er behoefte aan een plek waar professionals stil kunnen staan bij betekenis in hun werk. Supervisie behoudt zijn waarde als een vrijplaats voor mensen die met mensen werken.
Verder leren
Ben je op zoek naar een supervisieopleiding? Het Kempler Instituut biedt in Deventer een tweejarige ervaringsgerichte supervisie- en coachingopleiding. Wil je eerst kennismaken? Kom dan naar een gratis Experience Day.
*Wietze van der Laan*
