Wie wint en wie is de boef?

Je (belangrijke) andere ten koste van alles willen laten verliezen. Ook als het betekent dat je zelf verliest. Dit is de mentaliteit van vijandige conflicten, de filosofie van oorlog. Vechtscheidingen zijn het duidelijkste voorbeeld waarin deze filosofie het contact bepaalt. Maar deze verlies-verlies mentaliteit, neemt ook subtielere vormen aan.

Wanneer je de beide partijen tegelijk spreekt, wordt vaak binnen één minuut duidelijk dat de verlies-verlies mentaliteit actief is. Het zijn de gesprekken waarin verwijten elkaar in rap tempo afwisselen en de blikken kunnen doden. In de EFT noemt Sue Johnsen dit de duivelse dialoog “Zoek De Boef”.

Praktijkvoorbeeld
Kim (24) werd voor haar moeder Jo onbereikbaar, toen ze als puber meer haar eigen gang ging. Voor moeder ging dit veel te snel en zij wilde Kim meer onder haar vleugels. Met Kim onder haar vleugels voelt Jo contact met haar dochter. Maar Kim wilde haar eigen vleugels uitslaan.

Negen jaar geleden dwong Jo haar toen vijftienjarige dochter Kim tot een gesprek. Wat als een machteloze poging tot contact begon, eindigde in een vechtpartij tussen hen. En negen jaar lang houden zowel Jo als Kim vast aan hun eigen perceptie en de pijn die hen tijdens dit incident is aangedaan. Ze offeren hun behoefte aan contact op, voor de eis dat de ander eerst zijn excuses aan moet bieden.

Wat is typisch verlies-verlies gedrag?
1.    Iemand is gefocust op dat de ander het boetekleed aan moet doen
2.    Ten koste van alles wil diegene de ander willen laten verliezen
3.    Diegene is bereid om ook ten koste van zichzelf de ander te laten verliezen

Door deze dynamiek komt je cliënt in een fuik terecht, waarin wrok voortstuwt en waaruit er ogenschijnlijk geen weg terug is.

Want voor Kim is excuses aanbieden voor dat ze destijds moeder geslagen heeft teveel eer voor moeder. Moeder verdient niet zo makkelijk het contact met haar dochter terug. Ze zal er eerst voor moeten boeten.

Voor Jo staat excuses aanbieden voor haar drammerigheid gelijk aan zich vernederen en zich stellen onder haar dochter en dat ze haar dochter de macht over haar geeft. Daarnaast is Jo zo geschrokken van dit incident dat ze bang is geworden voor haar ‘ooit zo lieve’ dochter.

Vader Gerrit wil geen partij kiezen, voelt zich machteloos en heeft daardoor Jo en Kim ook niet kunnen helpen.

Wat is de weg eruit?
Ga op zoek naar degene die zich het minst heeft ingegraven. Ontdek wie het ergst het contact mist en wie dit het liefst wil herstellen. Wie denk je wie dat in bovenstaande casus is? Kim!
Help Kim om verantwoordelijkheid te laten nemen voor haar aandeel van het conflict.
Wanneer het hier over gaat, zal dit bij Kim waarschijnlijk veel wrokgevoelens oproepen. Valideer die gevoelens, maar nodig Kim uit deze niet te serieus te nemen, omdat deze leiden tot de bekende afstand.
Voorkom boven alles dat er ingezoemd wordt op inhoud.
Begrens elke vorm van verwijt en spreek de afzender aan om daarmee te stoppen. Neem de leiding om hen uit hun fuik en tot elkaar te brengen.

Het is moeilijker om dit patroon te ontdekken wanneer je iemand individueel ziet. Maar hoe meer je je eigen verlies-verlies reacties door hebt, hoe beter je ze kunt ontdekken bij je cliënten. Zelfs bij een individueel contact.

Als voorbeeld geef ik hier een subtiel verlies-verlies momentje van mezelf. Ik vertelde mijn vrouw heel enthousiast over mijn nieuwe baan als systeemtherapeut bij het AMC afdeling Psychiatrie en zij onderbrak me op een voor mij onaangenaam moment. In plaats van dat ik zei:”Hey wacht ff je onderbreekt me. Laat me eerst ff uitpraten”, trok ik me terug en toen Maartje vroeg om door te vertellen, zei ik heel droog dat ik al gezegd had wat ik had willen zeggen.
Echt een hele non-verbale sneaky manier om haar te ‘straffen’; om haar te laten voelen: “Jij onderbreekt me, dan krijg je ook niet te horen wat ik wil zeggen.”

Gelukkig was mijn vrouw in een win-win modus en liet zich niet zo afschepen en nodigde mij om te zeggen wat ik niet prettig vond en dat ik vervolgens doorging met wat ik wilde zeggen. Ik vond het confronterend om te merken hoe makkelijk ik me door de verlies-verlies mentaliteit laat leiden. Dit incident was voor mij een aanleiding om te onderzoeken hoe deze dynamiek bij mijn cliënten aanwezig is.

Verras jezelf en screen deze week je cliënten op de aanwezigheid van een verlies-verlies dynamiek. Ik ben benieuwd wat die screening jou en je cliënten oplevert.

Share This