Systeemgericht werken: stop met spreken na vijf minuten

Wij zijn er in onze systeemgerichte methode op gericht nieuwe helende ervaringen tussen de leden van een systeem of gezin te creëren. Maar hoe begeleid je zo’n gesprek nou? Hoe gebruik je als hulpverlener je (ogenschijnlijk gekke) ingevingen tijdens dit gesprek?

Stop met spreken na vijf minuten

Wanneer je niet alleen wil beperken tot de inhoud van de verbale informatie die jij tijdens een gesprek krijgt, nodig ik je van harte uit om de komende maand na de eerste vijf minuten van het gesprek pas op de plaats te nemen. Nadat je je eerst hebt gericht op de mensen en hun interactie die je voor je ziet, besteed je nu aandacht aan het betekenis geven van de vele verbale en non-verbale informatie die hebt gekregen.

“Wat vind ik van wat ik heb gezien en gehoord?”, kan dan een helpende vraag zijn, die je jezelf kunt stellen. Het gaat erom dat je van je informatie een beeld vormt.

Je meeste cliënten zijn bereid om je even een bezinningsmoment te geven. Give yourself a break. Haal desnoods een extra kop thee.
Zeker in het begin is dit eng, omdat je niet zeker weet of je wel iets belangrijks ontdekt of te zeggen hebt na het bezinningsmoment. Dit is echt een kwestie van oefenen. Hoe vaker je dit oefent, hoe sneller en meer je leert zien.

Praktijkvoorbeeld

Traditioneel worden hulpverleners opgeleid met veel belang voor cognitie en met name het WOORD neemt een centrale positie in. De EPT daagt mij uit om gewaar te zijn op gedrag, of zelfs op wat niet te zien is. Om gebruik te maken van alle informatie die mijn zintuigen en intuïtie binnen krijgen.

Een voorbeeld van gewaar-zijn en waarin ik gebruik maak van de informatie van het veld, was een intake met een echtpaar die zich wilde aanmelden voor een communicatietraining voor stellen. Vanaf het moment van het eerste contact is er al zoveel informatie, waar ik me heel erg voor openstel. Alles staat open: Hoe lopen ze? Hoe zijn ze met elkaar? Voel ik een verbinding tussen hen? Toen ik vroeg waarom ze zich wilden aanmelden, zei de vrouw dat haar man haar op verjaardagen steeds in de zeik neemt en haar vernederd. Toen ik de man vroeg daarop te reageren, wat zijn reden daarvan is, zei hij:”Ik weet het niet, het gaat van zelf.”

Op dat moment kwam ik woordelijk op een doodlopende weg, maar dwong er zich een hypothese aan me op, die ik eigenlijk na twee minuten al in wilde brengen, zo duidelijk aanwezig was het. Ik zei dat ik wel een idee had en vroeg hen of ik dat idee met hen kon delen.

Ik:”Ik heb het idee dat je (richting man) de relatie wil beëindigen, maar dat je niet het verwijt van je kinderen wil hebben dat je het gezinsleven kapot hebt gemaakt, zodat je naar je vrouw je irritant gedraagd in de hoop dat zei het initiatief neemt om een scheiding voor te stellen.”

De man wordt rood en stil. Zijn vrouw kijkt verbaast naar haar ontgoochelde man. Hij realiseert dat hij veel zegt met zijn stilte en herpakt zich. Ik voel dat ik warm zit met mijn hypothese, maar blijf voortdurend in verbinding.

Bert: ”He, wij komen aan onze relatie te werken hier. Wat is dit nou voor een opstelling? Wat voor spelletje zit je aan het spelen met mij?”

Ik vertrouwde op wat ik net heb ervaren in het VELD en liet me niet van de wijs brengen door zijn WOORDEN. Ik kreeg de neiging om te zeggen dat ik geen spelletje met hem aan het spelen was, maar ik kon deze zin nog net inslikken en zei:

“Ik speel een ander spelletje dan jullie. Jullie spelen het spelletje van ‘Om-de-hete-brei-heendraaien’. En ik speel het spelletje van ‘De-Vinger-Op-De-Zere-Plek-Leggen’.”

Ik claim niet de waarheid in pacht te hebben. Ik zeg wat ik vind en kijk daarna weer hoe het echtpaar daar op reageert. Bert zou nu kunnen zeggen dat ik helemaal verkeerd zit met mijn vinger, maar wederom werd het stil en zijn vrouw begon hem te bevragen wat de stilte inhield. Een week na deze intake trok Bert bij zijn nieuwe vriendin in.

Wat houdt jou tegen om je ingevingen serieus te nemen en momenten van stilte in te lassen tijdens een gesprek? Laat het me hieronder weten.

Systeemgericht werken is net improvisatietheater

Systeemgericht werken is een belangrijke trend binnen de GGZ, het maatschappelijk werk en de jeugdzorg. Verder kijken dan het individu en naastbetrokkenen betrekken bij de hulp. Wij van het Kempler Instituut Nederland worden daar enthousiast van omdat wij geloven in...

Supervisie: jezelf positioneren in een krachtenveld

Tijdens de supervisies die ik tijdens mijn trainingen aan sociale professionals, jeugdhulpverleners en hulpverleners in de GGZ geef, is me iets opgevallen. Professionals hebben tegenwoordig te maken met heel veel partijen. Je hebt niet alleen meer je contact met je...

In de GGZ en jeugdhulpverlening moet alles korter en sneller

“Alles moet korter, sneller en goedkoper” verzuchtte een deelnemer aan een training. Ze is werkzaam in de GGZ, werkt in een ouder-kind team en voelt de druk van het geld. Ze is niet de enige. Waar ik ook kom, of het nu in een sociaal wijkteam, de GGZ of het CJG is,...

Inspiring professionals

Onderstaand verhaal beschrijft mijn ervaringen als jonge maatschappelijk werkers met de opleiding van het Kempler Instituut. Drieëntwintig jaar oud was ik toen ik als maatschappelijk werker begon. Afgestudeerd en vol idealen! Mensen helpen. Maar man, wat viel dat...

Een puzzel met duizendeneen-stukjes

Persoonlijk hebben we een heel aantal dilemma’s ervaren in het komen tot ons gezinnetje. Met onze professie konden we er (achteraf) gelukkig beschouwend naar kijken en lessen uit trekken. Waar in het vorige blog de aanloop stond naar de context van samengestelde...

Samengestelde gezinnen – Op weg

Dit blog is een eerste stap in aanloop naar een masterclass die wij geven in samenwerking met het Kempler instituut over het werken en leven met en in samengestelde gezinnen. We willen je meenemen op de reis die een samengesteld gezin begint. Want wat is dat nou? Een...

Onze droom…

“De meeste dromen zijn bedrog…” Aan die zin moet ik denken terwijl ik deze blog schrijf. En toch, toch ga ik een blog schrijven over Onze Droom. En wie weet komt de droom wel wat dichterbij met het schrijven van deze blog. Al 37 jaar leiden wij, als Kempler Instituut,...

Verkeerd verbonden

Ervaringsdeskundigheid: verkeerd verbondenIn mijn vorige blog vertelde ik wat openheid en kwetsbaarheid van de hulpverlener voor mij persoonlijk heeft betekend. Ervaringsdeskundigheid van hulpverleners kan in mijn ogen heel veel waardevols bijdragen. Daar hebben we...

Ruimte maken door jouw eigen ervaringen

Ervaringsdeskundigheid In een vorige blog heb ik geprobeerd hulpverleners aan te moedigen hun eigen ervaringsdeskundigheid te gaan gebruiken. Dwars tegen de stroom in. Maar het gebruik van ervaringsdeskundigheid roept ook vragen en tegenwerpingen op onder...

Ervaringsdeskundigheid: openheid over je eigen ervaring!?!

De hulpverlener als ervaringsdeskundigeErvaringsdeskundigheid is in. Binnen de GGZ wordt er steeds meer gebruik gemaakt van ervaringsdeskundigheid. Een goede ontwikkeling, maar waarom zouden we niet een stap verder gaan. Hoeveel professionals hebben niet hun eigen...
Share This