Systeemgericht werken is cliënten helpen belangrijk te zijn voor elkaar

“Liever dan zelf belangrijk te zijn voor een cliënt, helpen wij cliënten belangrijk te zijn voor elkaar.” Deze zin vat het basisprincipe van onze systeemgerichte visie samen. In dit blog lees je wat een doorslaggevende factor is in het effectief werken met de belangrijke anderen van je cliënt.

Het merendeel van onze cliënten meldt zich individueel aan en wordt individueel geholpen. Zo’n 75% van de totale cliëntenpopulatie leeft in een duurzaam samenlevingsverband en van deze groep wordt 65% individueel geholpen.

Hiermee geven cliënten terecht vorm aan hun eigen verantwoordelijkheid voor hun leven. In mijn werk als systeemtherapeut in een verslavingskliniek, ontmoet ik veel terughoudendheid en weerstand wanneer ik de cliënten met hun systeem wil spreken. Daar ziten ze helemaal niet op te wachten.

De drie meest voorkomende ‘weerstands’ reacties die ik hoor zijn:

  1. Ik heb niemand (meer) in mijn netwerk
  2. Ze wil(len) niet betrokken worden
  3. Het is mijn probleem ik wil het ZELF oplossen

Het is allereerst belangrijk de weerstand te onderzoeken. Daardoor ervaart je cliënt dat je jezelf maar ook hem serieus neemt.  Het omgaan met deze ‘weerstand’ is je eerste interventie in de relatie. De manier waarop jij die weerstand aanpakt, laat je cliënt zien wat voor soort hulpverlening zij kunnen verwachten en wie jij als hulpverlener bent.

Onderzoek dus de terughoudendheid, maar laat je niet afschepen. Blijf ook contact houden met wat jij nodig hebt. Hier gaan veel hulpverleners de mist in.  Die mist ontstaat wanneer je je teveel op de bezwaren van je cliënt richt; wat jij wil in het contact verdwijnt dan naar de achtergrond.

Het gaat er dus in eerste instantie niet om ‘Hoe moet ik het systeem betrekken?, want ‘Hoe?’ is stap twee. Jij als hulpverlener hebt de partner of een belangrijke ander nodig voor een effectieve behandeling. Voor diagnostische, behandeltechnische en functionele redenen. Hoe meer jij daarvan doordrongen bent, hoe meer je zal proberen in die professionele behoefte te voorzien en hoe overtuigender je zal zijn.

Oefening in de praktijk
John (43) begon samen met zijn vrienden met blowen op zijn 13e jaar. Daar waar zijn vrienden op een gegeven moment een partner ontmoeten en de drugs vaarwel zeiden, was hij na 30 jaar blowen en veel alcohol drinken in een isolement terecht gekomen. Een eenzaamheid die zo pijnlijk is, dat hij steeds daarvoor verdoving vraagt aan alcohol en drugs. Ook tijdens zijn klinische behandeling. Er was geen sprake meer van terugval, hij was weer volledig in gebruik. John was degene die tegen mij zij dat hij niemand meer heeft. Gedreven door mijn uitgangspositie: ER IS ALTIJD ÈÈN PERSOON VOOR WIE JE BELANGRIJK BENT, heb ik met hem drie individuele gesprekken gehad, op zoek naar die éne.

Aan het eind van het derde gesprek vertelde hij me wie die ene was; Maarten een docent Engels. “……maar die woont en werkt in Dubai.” Ik weet nog goed hoe John naar me keek. Hij was benieuwd wat ik zou zeggen.

Ik:”Perfect! Volgende gesprek is een skypegesprek met Maarten.“

Hij krabbelde natuurlijk eerst geschrokken terug, maar na vijf minuten verzet gaf hij zichzelf over. In de gesprekken had John vertrouwen gekregen en was hij bereid over zijn trots en grote schaamte heen te stappen. En om over zijn angst heen te stappen om weer contact op te nemen met zijn ‘oude’ vriend, met wie hij meer dan acht jaar geen contact had gehad.

De laptop had ik op een stoel gezet en het Skypegesprek verliep echt alsof Maarten er echt was.

John nodigde ik uit om tegen Maarten te zeggen hoe ongelofelijk moeilijk hij het vindt om hulp te vraag wanneer hij het moeilijk heeft. Dat hij niet anderen wil belasten.
Maarten onderbrak hem en zei dat John hem juist belast door zich steeds terug te trekken en in plaats van Maarten te bellen/skypen, troost vraagt aan een verdovend middel.

Ik tegen Maarten:”Wat zou het voor jou betekenen, wanneer John jou zou bellen, op een moeilijk moment? Kun je dat tegen John zeggen?”

Maarten:”Dat zou me een opgelucht gevoel geven. Dan zou ik voelen dat ik belangrijk voor je ben. Daar zou ik echt heel blij van worden.”
John: “Maar je hebt toch ook een eigen gezin. Dat zit je toch niet op mij te wach……(Maarten onderbreekt)

Maarten:”Grote eikel dat je er bent. Ik kan hier zo pissig om worden. Of ik op jou zit te wachten dat bepaal ik zelf wel. Ik kan het niet uitstaan dat jij dat voor mij bepaalt en dan maar jaren geen contact opneemt je terugtrekt en je suf blowt en zuipt. Lul!! “

John (verbijstert en zijn ogen stralen):………

De liefdevolle pissigheid van Maarten werkte tijdens dit gesprek als een psychosociale elektroshock therapie. Het begin van contact herstel met Maarten, is voor John een eerste stap uit zijn eenzame grot en richting het leven.

Ga er dus nooit van uit dat je cliënt niemand meer heeft. Er is altijd één.
Vaak heeft een weigering om mee te komen iets te maken met een gebrek aan ruimte voor zijn of haar positie. Het idee om met de neus op eigen tekortkomingen gedrukt te kunnen worden is niet bepaald aantrekkelijk.

Daarnaast is er vaak (net als bij John) sprake van schaamte en schuld en willen je cliënten hun belangrijke anderen niet nog meer lastig vallen, terwijl in het kwetsbaar en behoeftig durven zijn een sterk helende kracht zit.

Wil jij je laten inspireren in het systeemgericht werken? Meld je dan aan voor één van onze Experience day’s.

Systeemgericht werken is net improvisatietheater

Systeemgericht werken is een belangrijke trend binnen de GGZ, het maatschappelijk werk en de jeugdzorg. Verder kijken dan het individu en naastbetrokkenen betrekken bij de hulp. Wij van het Kempler Instituut Nederland worden daar enthousiast van omdat wij geloven in...

Supervisie: jezelf positioneren in een krachtenveld

Tijdens de supervisies die ik tijdens mijn trainingen aan sociale professionals, jeugdhulpverleners en hulpverleners in de GGZ geef, is me iets opgevallen. Professionals hebben tegenwoordig te maken met heel veel partijen. Je hebt niet alleen meer je contact met je...

In de GGZ en jeugdhulpverlening moet alles korter en sneller

“Alles moet korter, sneller en goedkoper” verzuchtte een deelnemer aan een training. Ze is werkzaam in de GGZ, werkt in een ouder-kind team en voelt de druk van het geld. Ze is niet de enige. Waar ik ook kom, of het nu in een sociaal wijkteam, de GGZ of het CJG is,...

Inspiring professionals

Onderstaand verhaal beschrijft mijn ervaringen als jonge maatschappelijk werkers met de opleiding van het Kempler Instituut. Drieëntwintig jaar oud was ik toen ik als maatschappelijk werker begon. Afgestudeerd en vol idealen! Mensen helpen. Maar man, wat viel dat...

Een puzzel met duizendeneen-stukjes

Persoonlijk hebben we een heel aantal dilemma’s ervaren in het komen tot ons gezinnetje. Met onze professie konden we er (achteraf) gelukkig beschouwend naar kijken en lessen uit trekken. Waar in het vorige blog de aanloop stond naar de context van samengestelde...

Samengestelde gezinnen – Op weg

Dit blog is een eerste stap in aanloop naar een masterclass die wij geven in samenwerking met het Kempler instituut over het werken en leven met en in samengestelde gezinnen. We willen je meenemen op de reis die een samengesteld gezin begint. Want wat is dat nou? Een...

Onze droom…

“De meeste dromen zijn bedrog…” Aan die zin moet ik denken terwijl ik deze blog schrijf. En toch, toch ga ik een blog schrijven over Onze Droom. En wie weet komt de droom wel wat dichterbij met het schrijven van deze blog. Al 37 jaar leiden wij, als Kempler Instituut,...

Verkeerd verbonden

Ervaringsdeskundigheid: verkeerd verbondenIn mijn vorige blog vertelde ik wat openheid en kwetsbaarheid van de hulpverlener voor mij persoonlijk heeft betekend. Ervaringsdeskundigheid van hulpverleners kan in mijn ogen heel veel waardevols bijdragen. Daar hebben we...

Ruimte maken door jouw eigen ervaringen

Ervaringsdeskundigheid In een vorige blog heb ik geprobeerd hulpverleners aan te moedigen hun eigen ervaringsdeskundigheid te gaan gebruiken. Dwars tegen de stroom in. Maar het gebruik van ervaringsdeskundigheid roept ook vragen en tegenwerpingen op onder...

Ervaringsdeskundigheid: openheid over je eigen ervaring!?!

De hulpverlener als ervaringsdeskundigeErvaringsdeskundigheid is in. Binnen de GGZ wordt er steeds meer gebruik gemaakt van ervaringsdeskundigheid. Een goede ontwikkeling, maar waarom zouden we niet een stap verder gaan. Hoeveel professionals hebben niet hun eigen...
Share This