Systeemgericht werken: denk drie stappen vooruit

Wij gaan er binnen onze visie op systeemgericht werken vanuit dat jij als hulpverlener het systeem van je cliënt nodig hebt om effectieve, duurzame hulp te kunnen bieden. Maar alleen het bij elkaar zijn en met elkaar spreken is geen garantie voor een helpend effect. Jacqueline gaf hier een ‘mooi’ voorbeeld van in een reactie op mijn vorige blog:

“ Een cliënte (Eva) van mij die in eerste instantie veel weerstand had tegen betrekken netwerk, heeft 2 avonden gehouden; één voor familie en één voor vrienden, waarin zij besloot open kaart te spelen en te vertellen wat er gaande was en waar ze behoefte aan had.

Dit werd heel warm ontvangen en er werden afspraken gemaakt over wie wat zou doen: de een zou wekelijks informeren naar haar gesteldheid, een ander zou haar juist op luchtige wijze actief houden etc. Dit ging twee maanden goed en toen verslofte de boel.

Eva, die toch al weinig vertrouwen in de mensheid had, voelde zich extra afgewezen, juist omdat zij zich heel kwetsbaar had opgesteld en men toch weer opging in zijn eigen leven. Gevolg: nog meer wantrouwen en een tweede kans zal zij haar netwerk niet meer geven.”

In dit blog wil ik je helder maken hoe je dit soort voorspelbare reacties kunt voorkomen.
En hoe je er daardoor voor zorgt dat een teleurstelling tot een verdieping en niet tot het verbreken van contact kan leiden.

Maak voor jezelf drie dingen duidelijk:

1.     Wat is het werkpunt van mijn cliënt?
2.     Wat vind ik wat er moet gebeuren tussen de gezinsleden?
3.     Wat zijn de volgende twee of drie stappen?

Terwijl in de EPT je focust en intervenieert op wat er in het hier-en-nu voor je neus afspeelt, is het ook belangrijk om minimaal drie stappen vooruit te denken.

Hoe concreter je deze drie punten voor jezelf maakt, hoe beter je leiding kunt geven aan een systeemgesprek. In de casus van Eva beschrijf ik de drie punten als volgt:

1.     Wat is het werkpunt van je cliënt? Het lijkt alsof Eva op grond van haar negatieve ervaring de verantwoordelijkheid van het contact volledig bij de ander laat. En dat zij zich door haar teleurstelling laat leiden in haar leven. Ik vind het de verantwoordelijkheid van mij/jou als hulpverlener om Eva te helpen vorm te geven aan haar mede-verantwoordelijkheid in het contact met haar belangrijke anderen.

2.     Wat vind ik wat er moet gebeuren? Daar waar mensen nabij met elkaar omgaan, doen ze elkaar pijn, raken ze teleurgesteld. Dat is geen probleem, maar dat is een feit. Het gaat erom dat Eva leert om op een persoonlijke manier met die pijn om te gaan.

Je weet dus van te voren dat ze teleurgesteld zal raken. Laat haar daar nu al over spreken. Dan is het voor haar makkelijker om dit niet beschuldigend en persoonlijk te doen.  Nodig Eva uit om tegen haar netwerk te zeggen hoe moeilijk ze het vindt om zich kwetsbaar op te stellen en hoe makkelijk ze bij een teleurstelling meteen haar muur op zal trekken.

Vervolgens kun je een belangrijke andere laten vertellen hoe verstikkend het is, om zo buitenspel gezet te worden. Van belang is dat iemand het effect deelt van de terugtrekneiging van Eva. En dat je er op let dat Eva bij die reactie stil staat, binnen laten komen en daar vervolgens op reageert.

3.     Wat zijn de volgende stappen? Wat daarnaast heel helpend kan zijn, is wanneer je iemand uit Eva’s netwerk laat uitspreken wat voor diegene zou betekenen, wanneer Eva op moment van teleurstelling in contact treedt in plaats van zich terug te trekken.

Je krijgt dan meestal krachtige uitspraken met een uitnodigende werking. In het netwerk van Eva zou dat kunnen zijn:

”Wanneer je dat zou doen, zou ik dat echt heel tof vinden. Ik zou dan veel meer het gevoel hebben dat we een gelijkwaardiger contact hebben. Dan zou mijn respect voor jou groeien en ik zou meer zin hebben om met je af te spreken.”

Met dergelijke zinnen wordt de weg tot een persoonlijk contact voorbereid en voorkomt dit dat cliënten sociaal wenselijke antwoorden geven. Je kunt zelfs ook het tegenovergestelde doen, door Eva uit te nodigen te delen hoe moeilijk het voor haar zal zou zijn om na een teleurstelling, contact op te nemen.

Dit persoonlijke gesprek helpt mensen dichterbij elkaar te komen, zodat ze weer van betekenis kunnen zijn. Want volgens de EPT zit de beste hulp voor je cliënt in zijn of haar eigen netwerk.

 

Wil jij je laten inspireren in het systeemgerichte werken

Systeemgericht werken is net improvisatietheater

Systeemgericht werken is een belangrijke trend binnen de GGZ, het maatschappelijk werk en de jeugdzorg. Verder kijken dan het individu en naastbetrokkenen betrekken bij de hulp. Wij van het Kempler Instituut Nederland worden daar enthousiast van omdat wij geloven in...

Supervisie: jezelf positioneren in een krachtenveld

Tijdens de supervisies die ik tijdens mijn trainingen aan sociale professionals, jeugdhulpverleners en hulpverleners in de GGZ geef, is me iets opgevallen. Professionals hebben tegenwoordig te maken met heel veel partijen. Je hebt niet alleen meer je contact met je...

In de GGZ en jeugdhulpverlening moet alles korter en sneller

“Alles moet korter, sneller en goedkoper” verzuchtte een deelnemer aan een training. Ze is werkzaam in de GGZ, werkt in een ouder-kind team en voelt de druk van het geld. Ze is niet de enige. Waar ik ook kom, of het nu in een sociaal wijkteam, de GGZ of het CJG is,...

Inspiring professionals

Onderstaand verhaal beschrijft mijn ervaringen als jonge maatschappelijk werkers met de opleiding van het Kempler Instituut. Drieëntwintig jaar oud was ik toen ik als maatschappelijk werker begon. Afgestudeerd en vol idealen! Mensen helpen. Maar man, wat viel dat...

Een puzzel met duizendeneen-stukjes

Persoonlijk hebben we een heel aantal dilemma’s ervaren in het komen tot ons gezinnetje. Met onze professie konden we er (achteraf) gelukkig beschouwend naar kijken en lessen uit trekken. Waar in het vorige blog de aanloop stond naar de context van samengestelde...

Samengestelde gezinnen – Op weg

Dit blog is een eerste stap in aanloop naar een masterclass die wij geven in samenwerking met het Kempler instituut over het werken en leven met en in samengestelde gezinnen. We willen je meenemen op de reis die een samengesteld gezin begint. Want wat is dat nou? Een...

Onze droom…

“De meeste dromen zijn bedrog…” Aan die zin moet ik denken terwijl ik deze blog schrijf. En toch, toch ga ik een blog schrijven over Onze Droom. En wie weet komt de droom wel wat dichterbij met het schrijven van deze blog. Al 37 jaar leiden wij, als Kempler Instituut,...

Verkeerd verbonden

Ervaringsdeskundigheid: verkeerd verbondenIn mijn vorige blog vertelde ik wat openheid en kwetsbaarheid van de hulpverlener voor mij persoonlijk heeft betekend. Ervaringsdeskundigheid van hulpverleners kan in mijn ogen heel veel waardevols bijdragen. Daar hebben we...

Ruimte maken door jouw eigen ervaringen

Ervaringsdeskundigheid In een vorige blog heb ik geprobeerd hulpverleners aan te moedigen hun eigen ervaringsdeskundigheid te gaan gebruiken. Dwars tegen de stroom in. Maar het gebruik van ervaringsdeskundigheid roept ook vragen en tegenwerpingen op onder...

Ervaringsdeskundigheid: openheid over je eigen ervaring!?!

De hulpverlener als ervaringsdeskundigeErvaringsdeskundigheid is in. Binnen de GGZ wordt er steeds meer gebruik gemaakt van ervaringsdeskundigheid. Een goede ontwikkeling, maar waarom zouden we niet een stap verder gaan. Hoeveel professionals hebben niet hun eigen...
Share This