Leg jij je cliënten wel eens woorden in de mond?

Leg jij je cliënten wel eens woorden in de mond? Nee, toch?! Voor sommige hulpverleners is dit een doodzonde. Ik denk echter dat woorden in de mond leggen nodig kan zijn om de kracht van de gezinnen en hun onderlinge contact aan te wakkeren. In deze blog leg ik uit hoe je dit VOORSPREKEN kunt doen. De eenvoud en kracht van dit ‘VOORSPREKEN’ laat ik zien aan de hand van een eigen praktijkvoorbeeld.

Er zijn verschillende redenen waarom ik van deze interventie, afkomstig uit de gestalttherapie,  gebruik maak, maar in alle gevallen gaat het om het intensiveren van het onderlinge contact tussen de gezinsleden.

De eerste en minst intense vorm van voorspreken is het noemen van zinnen die door het gezin of echtpaar niet gezegd durven worden. Het is de minst intense vorm omdat je als hulpverlener vaak kan volstaan met één of twee zinnen, waarna het gezin het gesprek dan weer constructiever vervolgt.

Praktijkvoorbeeld:

Het echtpaar Vrolijk doet zijn naam eer aan, want alles wat ze tegen elkaar zeggen is op een vrolijke toon.

Maria zegt glimlachend tegen haar man: ”Ik vind het niet leuk dat je de afspraken die we met de kinderen maken niet helpt nakomen.”.

Met een big smile antwoordt Jan: “Ik ben inderdaad niet zo streng als jij.”

Wanneer ze op deze manier blijven spreken, valt er voor mij steeds minder te lachen. Maria’s omslachtige pogingen om Jan te zeggen wat zij wil, brengen mij richting het einde van mijn geduld. Waardoor ik dwars door een zin van Jan heen spreek, terwijl ik Maria aankijk:

Hulpverlener: “Ik mis je als partner en als vader van onze kinderen!”
Maria (geschrokken praat ze me na):Ehhh, ik mis je als partner en als vader van onze kinderen!?”

Het is niet mijn bedoeling dat ze me na zou praten, maar dat ze stopt met lachen en begint met zeggen waar zij van baalt en nodig heeft. Nu is ze braaf mij aan het volgen….

Hulpverlener (tegen Maria): “In jouw plaats zou ik dit tegen Jan zeggen, maar als jij dit niet vindt, moet je dit niet zeggen. Als jij in één zin zou zeggen waar je van baalt, welke woorden zou jij dan gebruiken?”

Maria (denkt na): …………..
Jan (glimlachend): “Ik mis je als partner en vader? Dat gaat me te ver.”
Hulpverlener:Hardop Maria! Heel gezond dat hij mijn woorden naast zich neer legt, maar om die van jou kan en wil hij niet heen.”

Maria: “………………….Ik durf het je bijna niet te zeggen, maar het klopt. Ik voel me alleen in onze relatie en in de opvoeding van de meiden.”
Jan (stopt met lachen)

In dit geval stimuleer ik het persoonlijk op elkaar reageren door zelf de woorden te geven aan wat ik tussen Maria’s brave regels door hoor. Hierdoor neemt ze de positie in die ze daadwerkelijk heeft. Vanaf dat moment kan het gesprek tussen het echtpaar plaats vinden, dat tot dan toe uit angst vermeden werd.

De VIJF stappen van VOORSPREKEN:

1.    Bedenk wat er NIET gezegd wordt
De belangrijkste informatie is te horen tussen de regels door. Ook non-verbaal gedrag is bij deze stap  een belangrijke informatiebron. Wat iemand verbaal nog niet durft te zeggen, ‘zegt’ iemand soms al wel non-verbaal.

2.    Vat dit samen in één zo kort mogelijk zin
Zeker als je niet aankondigt wat je doet, zorgt ‘voorspreken’ voor verwarring. Spreek daarom hooguit twee zinnen. Hoe korter, hoe krachtiger,  hoe beter!!

3.    Spreek de zin in de 1e persoon enkelvoud
Mijn voorkeur heeft het om niet eerst uit te leggen wat je gaat doen, maar meteen de zin te zeggen waarvan jij denkt dat die ontbreekt. In bovenstaand voorbeeld: “Ik mis je als partner en als mede-ouder.”

4.    Kijk degene aan die de zin zou moeten zeggen
Soms kijk ik zelfs naar beneden in de hoop dat degene die zich aangesproken voelt de zin zal oppakken. Kijk in ieder geval niet naar degene aan wie de boodschap gericht is, omdat het dan lijkt alsof JIJ de zin zegt. Dit zorgt voor verwarring.

5.    Houd de interactie constructief
Help de cliënt met de nieuwe positie in zijn of haar positie te blijven. Zorg ervoor dat er een persoonlijke reactie van de ander komt die gaat over het onderwerp.

Wanneer bovenstaande vijf stappen lukken, heeft het gezin een nieuwe ervaring. En niet alleen het gezin. Jij ook. Een ervaring van waarin je van betekenis bent geweest. En dat is waarom we ons vak uitoefenen. Om mensen te helpen elkaar te helpen en beter met elkaar samen te werken; als partners, als ouders, als vrienden.

Deze blog ging over voorspreken om iemand te helpen de woorden te zeggen die ze niet uit durfde te spreken.

Volgende blog gaat over VOORSPREKEN WANNEER IEMAND DE WOORDEN NOG HELEMAAL NIET HEEFT.

Denk jij nu aan een specifieke cliënt waarbij voorspreken zou kunnen helpen?
Heb je tips nodig hoe je deze cliënt(en) zou kunnen helpen met voorspreken?

Geef hieronder een korte omschrijving (max. 6 zinnen) van je casus. Uit de reacties kies ik één of twee casussen om te illustreren hoe je voorspreekt wanneer iemand de woorden nog helemaal niet heeft.

Share This