Ervaringsdeskundigheid: openheid over je eigen ervaring!?!

Door: Olga van Zijtveld

De hulpverlener als ervaringsdeskundige

Ervaringsdeskundigheid is in. Binnen de GGZ wordt er steeds meer gebruik gemaakt van ervaringsdeskundigheid. Een goede ontwikkeling, maar waarom zouden we niet een stap verder gaan. Hoeveel professionals hebben niet hun eigen ervaringen? Heel soms is er een psychiater die er eerlijk voor uit komt. Kan dat niet anders? Wij van het Kempler Instituut denken dat dat anders kan!

Ik schaamde mij kapot voor de gekke gewaarwordingen, de onzekerheid en angsten die er in mij leefden.

Ik was 23 jaar jong, gezond, vol leven, net afgestudeerd en werkte als persoonlijk begeleider in de verslavingszorg. Dat jaar van mijn leven was het jaar dat ik psychische klachten kreeg. De trigger was een aandoening aan de schildklier, maar toen het lichamelijk allang beter met mij ging, bleven de psychische klachten aanhouden. Overweldigende angst, leegte en rand-psychotische gevoelens en gedachten. Ik was als de dood voor de hulpverlening waar ik nota bene zelf in werkte, want eenmaal een psychiatrisch patiënt, altijd een psychiatrisch patiënt. Dat was wat ik veel zag in mijn werk en waar ik totaal van in paniek raakte als dat met mij aan de hand zou kunnen zijn.
Dus ik vocht tegen mijn eigen gevoelens. Ik schaamde mij kapot voor de gekke gewaarwordingen, de onzekerheid en angsten die er in mij leefden. En hield alles zo goed en zo kwaad als het ging verborgen voor de buitenwereld. Verdragen was het motto en dat kon ik als geen ander. Bang om in een inrichting te belanden, maar hulp vragen durfde ik niet goed. Niemand mocht weten van de ‘gekte’ in mijn kop.

Open over mijn ervaringen

Nu meer dan 10 jaar later, wat levenservaring en therapiegesprekken verder, durf ik veel opener te zijn over hoe het toen met mij ging en ben ik zelfs zo ‘gek’ om dat openlijk in te zetten in mijn werk in de GGZ of als trainer bij het Kempler Instituut.
En dit open zijn over jezelf en je ervaringen is iets waar ik mijn collega hulpverleners ook toe wil aanmoedigen!
Het verschil tussen ‘gek’ of gezond is in mijn beleving minder groot dan we soms denken. Mensen zien mij namelijk vaak vooral als nuchter en normaal. Ook zelfs in de periode dat ik echtwel bestwel ‘gek’ was (ze moesten eens weten).

en ben ik zelfs zo ‘gek’ om dat openlijk in te zetten in mijn werk in de GGZ of als trainer bij het Kempler Instituut.

Hoe opener ik ben over mijn ervaringen, hoe meer ik merk dat dat bijzonder is voor collega’s maar ook zeker voor mijn cliënten en natuurlijk heel bijzonder voor mijzelf. Wat zo bijzonder is, is om te merken dat mijn cliënten zich door mijn openheid gezien voelen, maar ook zichzelf normaler en capabeler gaan voelen. Het helpt namelijk om je nog ergens een normaal mens te voelen als je op je kwetsbaarst bent. Ook dat weet ik uit ervaring. En eerlijk gezegd kan ik met zekerheid zeggen dat dat mijn redding is geweest. Dat ik ondanks alle klachten het gevoel had dat ik nog enigszins normaal was. Dit kwam vooral door mijn omgeving, maar ook later door mijn therapeut die zichzelf in mij herkende en daar gewoon zonder schaamte iets over vertelde. Wat een opluchting!
Het biedt ruimte om te onderzoeken waar je klachten vandaan komen en wat voor jou werkt om je beter te voelen. Want je bent nooit helemaal ‘gek’ namelijk (voor u die dat soms denkt). Er is vaak nog een gezonde stem in je die na kan denken en kan handelen. Maar dat moet de ander wel zien en weten! Anders ga je zelf ook geloven dat je niet normaal bent en niet meer deel kan nemen aan de gewone wereld. Dus dat die ‘normale’ hulpverlener ook weet hoe het voelt om angstig, depressief, verslaafd of psychotisch te zijn is vaak een verademing in het contact. Het maakt het contact gelijkwaardiger en dat is belangrijk voor herstel.

Ben ik dan wel professioneel?

Maar goed, open zijn als hulpverlener is gevoelsmatig niet altijd even gemakkelijk. Vooral in een wereld waar je geacht wordt sterk te zijn is het moeilijk om zo kwetsbaar te durven zijn. Ben ik dan nog wel professioneel genoeg? Ook ik had zo mijn angsten en twijfels. Misschien ben ik wel teveel geraakt… Vindt de cliënt het stom of raar… Gaat het teveel over mij en niet over die cliënt… Mag dat wel?? Belast ik die ander dan niet enorm?? Het antwoord is NEE… Je moet wel skills aanleren om je ervaringen op een professionele manier in te zetten. (of het proces doorlopen om te ontwikkelen naar ervaringsdeskundigheid). Maar als je het aandurft dan is het eigenlijk alleen maar een verademing voor jezelf en je cliënt en is jouw ervaring een eyeopener voor je collega’s.

Hoe kijk jij aan tegen het gebruiken van je eigen ervaringen als hulpverlener? Ik stel je reacties erg op prijs. Ik geef op verzoek ook workshops en trainingen aan teams over het gebruik van je eigen ervaringen.

Olga van Zijtveld

Systeemgericht werken is net improvisatietheater

Systeemgericht werken is een belangrijke trend binnen de GGZ, het maatschappelijk werk en de jeugdzorg. Verder kijken dan het individu en naastbetrokkenen betrekken bij de hulp. Wij van het Kempler Instituut Nederland worden daar enthousiast van omdat wij geloven in...

Supervisie: jezelf positioneren in een krachtenveld

Tijdens de supervisies die ik tijdens mijn trainingen aan sociale professionals, jeugdhulpverleners en hulpverleners in de GGZ geef, is me iets opgevallen. Professionals hebben tegenwoordig te maken met heel veel partijen. Je hebt niet alleen meer je contact met je...

In de GGZ en jeugdhulpverlening moet alles korter en sneller

“Alles moet korter, sneller en goedkoper” verzuchtte een deelnemer aan een training. Ze is werkzaam in de GGZ, werkt in een ouder-kind team en voelt de druk van het geld. Ze is niet de enige. Waar ik ook kom, of het nu in een sociaal wijkteam, de GGZ of het CJG is,...

Inspiring professionals

Onderstaand verhaal beschrijft mijn ervaringen als jonge maatschappelijk werkers met de opleiding van het Kempler Instituut. Drieëntwintig jaar oud was ik toen ik als maatschappelijk werker begon. Afgestudeerd en vol idealen! Mensen helpen. Maar man, wat viel dat...

Een puzzel met duizendeneen-stukjes

Persoonlijk hebben we een heel aantal dilemma’s ervaren in het komen tot ons gezinnetje. Met onze professie konden we er (achteraf) gelukkig beschouwend naar kijken en lessen uit trekken. Waar in het vorige blog de aanloop stond naar de context van samengestelde...

Samengestelde gezinnen – Op weg

Dit blog is een eerste stap in aanloop naar een masterclass die wij geven in samenwerking met het Kempler instituut over het werken en leven met en in samengestelde gezinnen. We willen je meenemen op de reis die een samengesteld gezin begint. Want wat is dat nou? Een...

Onze droom…

“De meeste dromen zijn bedrog…” Aan die zin moet ik denken terwijl ik deze blog schrijf. En toch, toch ga ik een blog schrijven over Onze Droom. En wie weet komt de droom wel wat dichterbij met het schrijven van deze blog. Al 37 jaar leiden wij, als Kempler Instituut,...

Verkeerd verbonden

Ervaringsdeskundigheid: verkeerd verbondenIn mijn vorige blog vertelde ik wat openheid en kwetsbaarheid van de hulpverlener voor mij persoonlijk heeft betekend. Ervaringsdeskundigheid van hulpverleners kan in mijn ogen heel veel waardevols bijdragen. Daar hebben we...

Ruimte maken door jouw eigen ervaringen

Ervaringsdeskundigheid In een vorige blog heb ik geprobeerd hulpverleners aan te moedigen hun eigen ervaringsdeskundigheid te gaan gebruiken. Dwars tegen de stroom in. Maar het gebruik van ervaringsdeskundigheid roept ook vragen en tegenwerpingen op onder...

Ervaringsdeskundigheid: openheid over je eigen ervaring!?!

De hulpverlener als ervaringsdeskundigeErvaringsdeskundigheid is in. Binnen de GGZ wordt er steeds meer gebruik gemaakt van ervaringsdeskundigheid. Een goede ontwikkeling, maar waarom zouden we niet een stap verder gaan. Hoeveel professionals hebben niet hun eigen...
Share This