De kracht van kwetsbaarheid

Kwetsbaarheid. Ik ben er dol op! Tenminste, als een ander het toont!  Afgelopen opleidingsweekeind liet ik de TED talk van Brené Brown “De kracht van kwetsbaarheid” zien n.a.v. haar jarenlange onderzoek naar kwetsbaarheid.

Kwetsbaarheid is een gevoel dat we allemaal kennen. Ik denk dat we het er allemaal er over eens zijn dat het niet ons favoriete gevoel is. Ga maar na, wanneer voel jij je kwetsbaar?  Brown stelde die vraag aan mensen en kreeg legio voorbeelden:

–          een onpopulaire mening uiten
–          voor mezelf opkomen
–          om hulp vragen
–          nee zeggen
–          het initiatief tot seks nemen
–          iemand bellen als zijn of haar kind is overleden

Kwetsbaarheid is je kleinheid voelen en is in veel gevallen gekoppeld aan angst en schaamte. Vaak is het de angst voor afkeur van andere mensen. Brown ontdekte een fundamenteel gegeven: wij mensen hebben een hekel aan kwetsbaarheid. We waarderen het als anderen het laten zien, maar voor onszelf proberen we dat gevoel aan alle kanten te vermijden. Hoe? Bijvoorbeeld door perfectionisme, hoge eisen aan onszelf te stellen, rationaliseren.

En dat brengt me bij de relevantie van dit thema voor relaties. Want als het ergens veilig zou moeten zijn om je kwetsbaar te voelen zonder angst en schaamte, zou dat theoretisch gezien in intieme relaties moeten zijn. Maar de realiteit is dat veel mensen zich  extra kwetsbaar voelen in hun intieme relaties en hun kwetsbaarheid juist daar verstoppen en verdoven.

Ik kan soms dagen nadenken over keuzes en beslissingen die ik zou moeten nemen, zonder dat ik die gedachten met Jannie, mijn partner, deel. Één van de redenen die ik hiervoor heb is dat ik bang ben dat ze mijn keuzes niet goed zal vinden. Óf ik loop dagen rond met een verdrietig gevoel, maar deel dat niet uit angst dat ze het gek zal vinden.

Het deed me denken aan het oude verhaal van Adam en Eva. Opeens, na het eten van de verboden vrucht, ontdekken ze dat ze naakt zijn en beginnen ze zich te schamen.  En wat is hun oplossing? Ze rennen naar een boom en bedekken zich met bladeren. Een pakkende symboliek, want als ik me kwetsbaar voel, voel ik me vaak figuurlijk gezien, naakt. Volgens mij kunnen we een paar hedendaagse vijgenbladeren onderscheiden:

Vijgenblad 1: perfectionisme. Brown geeft  een prachtige definitie van perfectionisme: “Perfectionisme heeft niets te maken met gezonde prestaties en groei. Het is de overtuiging dat we, als we dingen perfect doen en er perfect uitzien, de pijn van verwijten, afkeuring en schaamte kunnen minimaliseren of voorkomen.”

Vijgenblad 2: verdoving. Bij verdoving denken we vaak aan verslaving, maar dat is niet de enige manier. Denk maar aan altijd druk zijn, te veel werken, bepaalde gevoelens als slecht bestempelen en onderdrukken. Maar ook als je moe bent snoepen, een extra wijntje drinken, te veel eten. De belangrijke vraag die jij jezelf mag stellen is ‘welk gevoel probeer ik te verbergen door dit gedrag?’ Wat zit er onder dit vijgenblad?

Naast deze twee grote vijgenbladen hebben we nog legio vijgenblaadjes tot onze beschikking. Denk aan liegen, verwijten (fitten), beschuldigen, ons terugtrekken uit het contact, rationaliseren, vaag en ongrijpbaar blijven, cynisme en kritiek.
Wanneer je werkt met relaties en gezinnen kom je tal van vijgenbladeren tegen. Maar ook wij als hulpverleners hebben onze favoriete vijgenbladeren. Welke is jouw favoriet? En wat verstop je daarmee?
Brown zegt dat kwetsbaarheid krachtig is. En dat is waar. Het werkt namelijk inspirerend wanneer we onze vijgenbladeren durven laten zakken. En raad eens wie daarin het goede voorbeeld mag geven?! Zou je met ons een inspirerend verhaal willen delen waarin jij door je kwetsbaarheid te laten zien een inspiratiebron werd voor je cliënten?

Share This