Supervisie opleiding: groepssupervisie

Merel van Dijk

Groepssupervisie is een vorm van supervisie die wij in onze supervisie opleiding aan studenten aanleren. Deze vorm van supervisie wordt vaak ook in het onderwijs gehanteerd. Vanuit de ervaringsgerichte supervisie zoals wij die binnen het Kemper instituut hanteren hebben wij een specifieke manier van werken ontwikkeld voor groepssupervisie. Deze vorm van werken is volgens ons een van de best uitgewerkte methoden van groepssupervisie. In onderstaande artikel geeft Merel van Dijk een illustratie van deze vorm van supervisie.

Vrijdagochtend 9.30 uur, de eerste supervisiebijeenkomst met een nieuwe groep supervisanten. Ik vind het spannend om met een nieuwe groep te starten en ik niet alleen. Ik zie ook de supervisanten schuiven op hun stoel, elkaar en mij aankijken en hun strategie kiezen: “Denk maar niet dat ik me bloot zal geven, ik wacht wel af.” Of: “Ik vertel maar meteen mijn levensgeschiedenis, dan ben ik daar vanaf”.

Heel gewone en gebruikelijke gevoelens en gedachten. Ze kunnen alleen wel het leren binnen supervisie in de weg staan als ze niet goed gehanteerd worden. Want een valkuil van groepssupervisie is dat er individuele supervisie binnen de groep wordt gegeven. Dit kan versterkt worden door de parallelfase waar een beginnende groep groepsdynamisch gezien in start. In deze parallelfase richten de leden van de groep zich tot de leider en vindt er nog weinig onderlinge communicatie plaats. De leider, de supervisor in dit geval, heeft hier de taak te zorgen voor veiligheid door het stellen van duidelijke kaders. Wanneer hij dit echter te sterk doet, of te lang, dan zal de verantwoordelijkheid voor de inhoud en de samenwerking bij de supervisor blijven en kan er gemakkelijk individuele supervisie binnen de groep ontstaan.

Een supervisant wil graag de reactie van de supervisor op zijn verslag, niet van zijn groepsgenoten, die daardoor óf afhaken, óf ook verwachtingsvol naar de supervisor gaan kijken.

Hoe kan je nu als supervisor de hele groep actief en aan het leren krijgen, relevant voor de leerdoelen van elke supervisant? Hier komen het hanteren van het groepsproces en het indirect interveniëren samen. Op het niveau van het groepsproces dient de supervisor delen van zijn leiderschap over te hevelen naar de groep. Dit gebeurt vaak via de autoriteitscrisis. Tijdens de autoriteitscrisis wordt de supervisor aangevallen. Er komt enige vorm van kritiek doordat de veiligheid is toegenomen en de onderlinge relaties meer ontwikkeld zijn. De supervisanten voelen zich zekerder en gaan meer durven. Dit is het moment om de verantwoordelijkheid voor de inhoud van de supervisie en de samenwerking in de groep te gaan delen.

Op het niveau van indirecte interventies zal de supervisor zijn eigen reacties op supervisanten of supervisieverslagen in eerste instantie terughouden en de supervisanten stimuleren om eerst op elkaar te reageren. De supervisor vergelijkt de reacties van de supervisanten met zijn eigen reactie en dat verschaft hem informatie over de mate van openheid van de supervisanten: durven zij elkaar aan te spreken of niet? En het verschaft hem meteen informatie over waar zij staan in hun leerproces.

Meike heeft haar supervisieverslag niet ingeleverd. Zij verontschuldigt zich hierover naar de anderen wanneer zij verschijnt op de bijeenkomst. Johan wil graag leren assertiever te worden, maar accepteert de verontschuldigingen wel snel. De supervisor spreekt zijn verbazing uit naar Johan over dat hij zo begripvol is en nodigt hem uit om te delen hoe het voor hem was geen verslag te krijgen? Johan experimenteert hierop met nieuw gedrag door te vertellen over dat hij het vervelend vond dat Meike zich niet aan de afspraken heeft gehouden en hij zich hierdoor niet goed heeft kunnen voorbereiden. Meike vindt dit niet leuk om te horen, maar kan niet ontkennen dat hij gelijk heeft. Ze realiseert zich dat ze wel vaker de neiging heeft zich ergens makkelijk vanaf te maken en dat dat niet oké is. Johan is opgelucht dat Meike niet boos op hem wordt en dat ze hem serieus neemt.

In dit voorbeeld hebben beide supervisanten geleerd over zichzelf én ter plekke nieuwe erva- ringen opgedaan met elkaar dankzij de indirecte interventie van de supervisor en ontstaat er een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor hoe er gewerkt wordt binnen supervisie.

Wil je ook leren op een methodische manier studenten en professionals te begeleiden door middel van supervisie? Kom dan eens kennismaken op één van onze introductiedagen. Of lees meer informatie op de pagina over onze supervisie opleiding.

Introductie opleiding supervisie

Overweeg je een opleiding tot erkend supervisor te volgen?
Wil je collega professionals leren superviseren?
Wil dat leren doen op een ervaringsgerichte manier?

Kom dan eens naar een van onze introductiedagen.

Share This